(untitled) (TSBS Bildiriler Dergisi, 2023)
Diyanet Çocuk dergisi 1979 yılında yayın hayatına başlamış ve günümüzde de ayda bir yayımlanmaya devam eden bir çocuk dergisidir. Adında da yer aldığı gibi Diyanet İşleri Başkanlığına aittir. Dinî bir dergide çocuk edebiyatının nasıl yer edindiğini görmek dinî çocuk edebiyatının gelişimi için önem arz etmektedir. Söz konusu süreli yayının uzun soluklu olması bu gelişimi açıkça gözler önüne sermektedir. Edebiyatımızda çocuklara yönelik yazımda ilk başvurulan türler masal ve hikâyedir. Hikâye türü, çocuklara verilmek istenen değerleri kazandırma konusunda çokça tercih edilmiştir. Bu sebeple çalışmada Doç. Dr. İlhami Ayrancı’nın Şubat 1993-Kasım 2002 tarihleri arasında dergide yayınlanmış olan on beş hikâyesi incelenmiştir. Kısaca dergiye ait bilgiler zikredildikten sonra yazar İlhami Ayrancı hakkında bilgi verilmiştir. Ardından on beş eserin incelemesi yapılarak üstünde önemle durulan konular tespit edilmiş ve bunların pedagojik açıdan çocuğa göreliği tartışılmıştır. 1979-2013 yılları arasındaki sayılar dijital ortama aktarılmamıştır. Çalışma, Diyanet İşleri Başkanlığı Kütüphanesinde yer alan süreli yayınlar arşivinde gerçekleştirilmiştir. Yazılar anı özelliği taşımakla beraber hikâyeleştirilerek aktarılmıştır. Bu sebeple tarafımızca hikâye olarak ele alınmıştır. Hikâyelerin kimi zaman başında kimi zaman da sonunda okuyucuyla konuşur gibi sohbet havasında kısımlar bulunmaktadır. Her yazı birbirinden bağımsızdır. Yazar bir öğretmendir ve genellikle öğrencileriyle okul ortamındaki diyaloglarına yer vermektedir. Ulaşılan sonuçlara göre hikâyeler sınıflandırmaya uygun değildir. Fakat muhtevaya değinecek olursak dergide yer alan on beş hikâyeden beşinde anne kavramı üzerinde durulmuştur. Anneye değer vermenin ve itaatin önemi üzerine yazılar kaleme alınmıştır. İki hikâyede çocuklara oruç, kandil gibi dinî terimler hakkında bilgiler verilmiştir. Bununla birlikte hikâyelerde açgözlü olmak, kıymet bilmek, önyargılı olmamak, kalp kırmamak gibi konulara yer verilmiştir. “…cesetler yamaçtan ancak parça parça toplanabilmişti.” gibi pedagojik açıdan uygun olmayan betimlemeler olmakla birlikte yazarın çocuklara karşı hassaslığı da açıkça görülmektedir. Diyanet Çocuk dergisinde yayınlanan İlhami Ayrancı’nın kaleme aldığı hikâyeler hem ahlaki hem dinî konularda çocukları bilgilendirmektedir.