(untitled) (TSBS Bildiriler Dergisi, 2023)
Bektaşilik 13. yüzyılda ortaya çıkmış ve Anadolu’da Alevilik ile bütünleşerek birlikte anılmıştır. Bektaşiliği oluşturan temellere ve tesirlere bakıldığında Hurufilik, Şiilik ve tasavvuf olduğu görülmektedir. Bektaşi şairlerin düşünceleri, tarikatlarına has usulleri eserlerini de etkilemiştir. Bektaşilik daha çok tekke edebiyatını etkilese de divan şiiri de Bektaşilikten etkilenmiştir. Biz de bu bildirimizde İBB Atatürk Kitaplığında keşfettiğimiz OE_Yz_0723 numarada bulunan yazma eserin içerisinde yer alan Kemterî mahlaslı şairin şiirlerini inceledik. Eser kütüphanede bir mecmua olarak kaydedilmiştir. Eserin başında ve sonunda başka şairlere ait şiirler bulunmaktadır. Eserin başında başka bir esere ait olduğu tahmin edilen 4 varaktan oluşan bir bölüm bulunmaktadır. Bu bölümden sonra Divân-ı Perâkende başlığıyla yazılmış bir bölüm bulunmaktadır. Bu bölümde Zekâyî ve Nizami mahlaslı iki şaire ait şiirler bulunmaktadır. Bunların dışında bazı şiirlerde mahlas bulunmamaktadır. Şiirlerin içeriğine baktığımızda Alevi-Bektaşi unsurların olduğunu görülmektedir. Bu şiirlerin yer aldığı bölüm 10 varaktan oluşmaktadır. Eserin sonunda ise Kazım adlı bir şaire ait şiirler bulunmaktadır. Yazma eserde Kemterî’nin şiirlerinin yer aldığı bölüm ise 12. varaktan itibaren başlamaktadır. Toplamda 108 varak olan eserin 70 varağı Kemterî’ye aittir. Onun şiirleri bir divan oluşturabilecek kadar çoktur. Eserde ona ait ilk şiir Nefes başlığında Nefes nazım şekliyle kaleme alınmıştır. Nefesler, Alevi Bektaşi şairlerin en sık kullandığı nazım şekillerindendir. Bu ve devamındaki diğer şiirlerinden hareketle de onun Alevi-Bektaşilik geleneğine bağlı bir şair olduğu anlaşılmaktadır. Kendinden başka Alevi-Bektaşi şairlerini de şiirlerinde anmıştır. Hacı Bektaşi Velî’den, Molla Camî’den, Nesîmî’den ve birçok tarikat şeyhinden, Alevi-Bektaşi şairinden bahsetmiş, onların şiirlerinden örnekler vermiştir. Yazdığı şiirlerde nefeslere, kıtalara, mersiyelere yer vermiştir. Şiirlerinde aruz veznini genel anlamda hatasız kullanmıştır. Farklı vezinler kullansa da genellikle remel bahrinin “fâilâtün fâilâtün fâilâtün fâilün” vezniyle, hecez bahrinin “mefâilün mefâîlün mefâîlün mefâilün” vezni ve Nefeslerinde “mefâilün mefâîlün feûlün” vezniyle şiirler yazmıştır. Veznin yanında dili de başarıyla kullanmıştır. Şiirlerinin muhtevasını Hz. Muhammed, Hz. Ali, Hz. Hasan, Hz. Hüseyin, Hz. Fatıma ve Ehli Beyt sevgisi, Kerbela olayı, yaşananlardan duyduğu acı, On İki İmam oluşturmaktadır. Hz. Hasan ve Hüseyin’e mersiyeler, Kerbela olayını içeren mersiyeler, nefesler, ya Ali redifli şiirler, tarikata girenler için yazdığı öğüt niteliğinde şiirler bulunmaktadır. Yazdığı bir mersiyenin bir mısrası “Kerbela narıyla dağ-ı sineni dağla bugün” bir diğer mısrası ise “Şah Hüseynin matemidir karalar bağla bugün” şeklindedir. Bu mısralar onun şiirlerine ve bu geleneğe bağlılığına küçük bir örnektir. Biz de Kemteri’nin şiirlerini, Alevi Bektaşi edebiyatının kaynaklarından faydalanarak içerik, nazım şekilleri, vezin, dil ve eseri oluşturan diğer unsurlar açısından inceledik ve tablolaştırdık. Kemterî’nin şiirleri, anlattığımız yönlerden bakıldığında Alevi-Bektaşi edebiyatı ve Türk Edebiyatı açısından önemli bir yere sahiptir.